Distantiëren van schokkende uitspraak Roger Hallam niet genoeg

Auteurs: Valley & Neon Nov. 21, 2019, 7 p.m.

“Oprichter van Extinction Rebellion choqueert met uitspraak over Holocaust: ‘Het was een bijna normale gebeurtenis’ ”1. Zo luidde de kop van het artikel van de Belgische nieuwssite Nieuwsblad. De Engelse tabbloid The Dailymail kopt “Extinction Rebellion founder sparks fury by calling Holocaust ‘just another human f*ckery’ ”2. De Duitse tak van Extinction Rebellion distantieert zich officieel van Roger Hallam en zegt “His comments were ‘not representative of XR Germany and he did not discuss his comments with us in any way’”3. Ook de Engelse tak neemt afstand van Hallams woorden.4 Schok lijkt de algemene reactie in het medialandschap. Hallam verontschuldigt dan ook een dag later: “I am sorry for the crass words that I used,” “I realize that in the interview I got sidetracked into an unnecessary debate about where the Holocaust sits in terms of horrific genocides.”5

Voor wie Hallams manifest Common Sense for the 21st Century gelezen heeft komt de uitspraak van Hallam over de Holocaust niet als een verrassing. Ook krijgt zijn poging tot herstel een bittere nasmaak. Dit manifest is het raamwerk van Hallams theorie over burgerlijke ongehoorzaamheid. In dit manifest wordt, op eenzelfde manier als zijn omstreden quote, gesproken over de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog.

Zo worden de gevolgen van klimaatverandering (die waarschijnlijk inderdaad catastrofaal zijn) vergeleken met een genocide – de ‘ecologische genocide’. In specifieke gevallen is deze vergelijking inderdaad te maken: zo kan het systematisch en doelmatig afbranden van de leefgebieden van Indigenous groepen als genocide bestempeld worden. Echter, dit kan zeker niet in de algemeenheid waarin Hallam de vergelijking maakt in zijn manifest.

De argumenten voor deze vergelijking zijn dan ook zwak. Er worden twee argumenten voorgedragen: één puur semantisch en één moreel. Hiervan is het morele argument, ook al is deze de minder zwakkere van de twee, misschien wel het kwalijkst:

A moral analysis might go like this: one recent scientific opinion stated that at 5C above the pre-industrial mean temperature, we are looking at an ecological system capable of sustaining just one billion people. That means 6-7 billion people will have died within the next generation or two. Even if this figure is wrong by 90%, that means 600 million people face starvation and death in the next 40 years. This is 12 times worse than the death toll (civilians and soldiers) of World War Two and many times the death toll of every genocide known to history. It is 12 times worse than the horror of Nazism and Fascism in the Twentieth Century.6

Hier worden de morele implicaties van klimaatverandering als ‘minstens twaalf keer zo erg’ afgeschilderd dan als die van de Holocaust. Kwesties van moraliteit worden volledig gereduceerd tot het kwantitatieve. Bij deze reductie worden de ware gruwelen van de Tweede Wereldoorlog onder het tapijt geschoven; de genocide wordt ontdaan van haar doelmatige karakter en de Holocaust van haar antisemitisme, haar fascisme, haar industriële aanpak en haar ontmenselijking.

Dit onbegrip komt Hallam goed uit, hierdoor kan hij een eenvoudig argument maken voor de urgentie van klimaatverandering. Je zou het kunnen afdoen als gemakzucht. Echter zijn er veel betere en makkelijkere argumenten te maken voor de urgentie van klimaatproblematiek dan deze. Het lijkt wel of Hallam zich ergert aan het catastrofale beeld die men wél heeft bij de Holocaust, maar niet heeft bij klimaatproblematiek. Dit spreekt van een veel fundamenteler onbegrip van de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog dan op het eerste oog lijkt. Uit het volgende blijkt dit nog meer:

The film [First Reformed] and interview [with the director] illustrate the depth of moral depravity to which our society has now fallen. […]
Let’s be clear: such moral degeneration is what enabled the Nazi death camps to happen – a complete collapse of any sense of empathy or duty to uphold universal human values and the most basic moral principle - do unto others as you would have them do unto you.7

Hallam verklaart de Holocaust hier door een gebrek aan een moreel principe, empathie en plicht in de samenleving – door een samenleving die (moreel) is gedegradeerd en vervallen. Maar juist dit idee van een gedegradeerde samenleving was één van de drijfveren achter de Holocaust (de samenleving was corrupt geraakt door ‘de Jood’, en moest hiervan gereinigd worden). Ook was het niet een gebrek aan plicht, maar juist een gevoel van plicht dat velen Duitsers zette tot het in de praktijk brengen van Nazisme. Volgens Hallam is de oplossing een Bijbels cliché: “do unto others as you would have them do unto you”. Maar het gevaar van fascisme zit hem juist in dit “others”: wie wordt er wel gerekend tot de “others” en wie niet? Het is niet dat de Nazis tijdens de Holocaust deze Gulden Regel verwierpen, het is dat het Nazisme het Joodse volk en andere bevolkingsgroepen8 bestempelde als groepen die buiten deze wet vielen.

Extinction Rebellion demonstratie

Volgens de website van Extintion Rebellion is de actiegroep in de kern gebaseerd op het gedachtegoed van Roger Hallam.9 Dit is terug te lezen in het manifest. Hallams manifest beschrijft onder andere de Citizens’ Assemblies. Het beargumenteert de geweldloze aanpak van burgelijke ongehoorzaamheid, de respectvolle en lovende omgang met de politie, het opofferende karakter van de acties van XR, de mobilisatie tactieken. Het impliceert hoe een klimaatbeweging apolitiek moet zijn10 en het legt de focus op permanente groei in participanten bij XR. Al deze opvattingen liggen ten gronde aan de ideologie van XR, niet alleen in Engeland maar wereldwijd. Het moge dus duidelijk zijn dat Roger Hallam niet máár een van de vijftien oprichters is zoals XR Duitsland claimt11. Zijn ideologie stroomt door alle takken van XR wereldwijd. Hierdoor is het af te vragen in hoeverre de Duitse fractie van XR zich kan distantiëren van de uitlatingen van Hallam. En is het misschien des te zorgwekkender dat alleen de Duitse en Engelse fractie van XR zich publiekelijk distantieert.

Conclusie

Waar het goed is dat mensen schrikken van Hallams uitspraken, is deze schok binnen XR wat misplaatst.

Hallams misinterpretatie van de oorzaken van de Holocaust en relativatie van genocide door het te vergelijken met klimaatverandering zijn tekenen van een complete misvatting van de fascistische ideologie. Deze misvatting is gevaarlijk – zeker in de westerse klimaatbeweging, een beweging die een lange geschiedenis heeft met fascisme.12

Misschien zou het beter zijn als de activisten van Extinction Rebellion afstappen van Hallams gedachtegoed en zich gaan inzetten voor oprechte klimaatrechtvaardigheid. Iets wat niet mogelijk is zonder eerst goed na te denken over politiek.

Noten

  1. https://www.hln.be/nieuws/buitenland/oprichter-van-extinction-rebellion-noemt-holocaust-bijna-normale-gebeurtenis~ad3b4a53/
  2. https://www.dailymail.co.uk/news/article-7706583/British-Extinction-Rebellion-founder-sparks-fury-referring-Holocaust-just-f-kery.html
  3. https://www.dw.com/en/extinction-rebellion-co-founder-calls-holocaust-just-another-fuckery/a-51332074
  4. https://www.nytimes.com/2019/11/21/world/europe/extinction-rebellion-holocaust.html
  5. Ibid.
  6. Common Sense for the 21st Century, https://www.rogerhallam.com/wp-content/uploads/2019/08/Common-Sense-for-the-21st-Century_by-Roger-Hallam-Download-version.pdf, 14.
  7. Ibid., 76
  8. Ook LGBTQ+ mensen, Niet-Witte mensen etc.
  9. Dit geeft XR zelf toe op hun website. Onder het kopje Where did the idea come from” antwoord XR: “Roger Hallam and Dr Gail Bradbrook …..did some thinking and talking…..and following discussions with others a movement was born.”, in https://rebellion.earth/the-truth/faqs/
  10. Zinnen als “This is where we can move on from politics as domination which characterised the twentieth century.” En het bagatelliseren van “political enthusiasts”. Ibid 4, 24.
  11. Ibid. 3
  12. Sinds de twintigste eeuw zijn er veel huwelijken tussen fascisme en milieuactivisme. Een dossier over dit Ecofascisme volgt.

 

← Terug